Domański oddaje Brukseli nadzór nad giełdą i bankami

W piątek 9 października 2026 r. ministrowie finansów UE przyjęli na posiedzeniu Rady ECOFIN w Luksemburgu wspólne stanowisko w sprawie Pakietu Integracji Rynku i Nadzoru (MISP). Pakiet przenosi nadzór nad największymi giełdami, izbami rozliczeniowymi i depozytami papierów wartościowych z poziomu krajowego na unijny. Nowe uprawnienia dostaje Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) z siedzibą w Paryżu. Pod jego bezpośredni nadzór trafi też część rynku kryptowalut.

Polska za tym głosowała. Minister finansów Andrzej Domański zgodził się na przekazanie kompetencji Komisji Nadzoru Finansowego instytucjom unijnym – tak jego decyzję opisał portal wGospodarce.pl, który podał informację za PAP. Krajowe urzędy oddadzą Paryżowi nadzór nad podmiotami, które przejmie ESMA. W Polsce tym urzędem jest KNF.

Domański zgodził się już w maju

Piątkowe głosowanie nie było pierwszą zgodą Warszawy. 29 maja Domański reprezentował Polskę na spotkaniu ministrów finansów grupy E6, czyli sześciu największych gospodarek Unii: Niemiec, Francji, Włoch, Hiszpanii, Holandii i Polski. Grupę powołał na początku roku Berlin, żeby przyspieszyć prace nad unią rynków kapitałowych. Ministrowie uzgodnili wtedy, że część kompetencji krajowych trzeba przekazać ESMA i że uprawnienia urzędu należy rozszerzyć „jak najszybciej”. Niemiecki minister finansów Lars Klingbeil mówił, że jego rząd jest gotowy na scentralizowany nadzór.

W październiku z deklaracji zrobił się mandat negocjacyjny Rady. Klingbeil nazwał porozumienie przełomem, minister finansów Włoch Giancarlo Giorgetti „wielkim sukcesem politycznym”. Od głosu wstrzymała się Belgia.

Co przejmie Paryż

Komisja Europejska przedstawiła pakiet 4 grudnia 2025 r. jako część budowy Unii Oszczędności i Inwestycji. MISP zmienia 18 unijnych aktów prawnych, m.in. rozporządzenia MiFIR, EMIR, CSDR i MiCAR oraz dyrektywy MiFID II, UCITS i AIFMD.

W wersji Rady ESMA będzie bezpośrednio nadzorować najważniejsze transgraniczne platformy obrotu oraz najważniejsze podmioty potransakcyjne: centralne izby rozliczeniowe (CCP) i centralne depozyty papierów wartościowych (CSD). Wzorem jest unia bankowa, w której Europejski Bank Centralny nadzoruje bezpośrednio największe banki strefy euro.

Pod nadzór ESMA trafią też dostawcy usług kryptoaktywów, ale tylko „znaczący”, np. obsługujący ponad 15 mln aktywnych użytkowników w UE. W urzędzie powstanie zarząd, który ma przyspieszyć podejmowanie decyzji. Rada Organów Nadzoru, w której zasiadają szefowie nadzorów krajowych, zostaje głównym organem ESMA od regulacji, budżetu i konwergencji nadzorczej.

Saryusz-Wolski: Domański oddaje Brukseli nadzór nad giełdą i bankami

W Polsce decyzja od razu stała się sporem politycznym. W niedzielę wpis o niej opublikował Jacek Saryusz-Wolski, pierwszy polski minister ds. europejskich, były wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego i europoseł w latach 2004–2024, dziś związany z Prawem i Sprawiedliwością.

„Giełda we Frankfurcie wyłączona”

Niemcy wynegocjowały wyłączenie dla giełdy we Frankfurcie: ESMA nie obejmie nad nią pełnej kontroli, a pozostali ministrowie się na to zgodzili. Wcześniej przeciw takiemu traktowaniu niemieckiego parkietu protestowały mniejsze kraje pod wodzą Belgii. Belgia wskazywała, że sama odda Paryżowi nadzór nad Euroclear, depozytem, który przechowuje m.in. 180 mld euro zamrożonych rosyjskich aktywów.

Frankfurt zachował więc krajowy nadzór, którego Bruksela nad własnym depozytem nie zachowa.

Co straci KNF

Według Do Rzeczy KNF odda unijnemu urzędowi część nadzoru nad Giełdą Papierów Wartościowych oraz nadzór nad izbami rozliczeniowymi i depozytami papierów wartościowych. Który z warszawskich podmiotów – GPW, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych czy izba KDPW_CCP – przekroczy unijne progi i przejdzie pod bezpośredni nadzór Paryża, rozstrzygnie dopiero ostateczny tekst przepisów.

Podmioty pod progami nie zostają poza zasięgiem ESMA. Urząd dostaje wobec nich uprawnienia w zakresie konwergencji nadzorczej: to on będzie ujednolicać interpretację przepisów unijnych i rozstrzygać spory transgraniczne. Nad decyzjami KNF pojawi się więc druga, unijna kontrola. A same progi to liczby wpisane do przepisów – wystarczy je obniżyć przy kolejnej nowelizacji, by pod bezpośredni nadzór ESMA trafiły kolejne podmioty.

Bruksela chce więcej

Na to, że granica będzie przesuwana, wskazuje reakcja samej Komisji. Komisarz ds. usług finansowych Maria Luís Albuquerque oceniła kompromis Rady ostro: „To obniża poziom ambicji pakietu i podważa jego sens” – mówiła, cytowana przez Eunews. Dodała, że Komisja „głęboko żałuje” tego kompromisu. Komisja chciała, by pod ESMA trafił cały sektor kryptoaktywów, a nie tylko największe podmioty.

Prezes EBC Christine Lagarde powiedziała, że podziela obawy dotyczące zarządzania i zakresu nowych przepisów.

Stanowisko Rady nie kończy prac. Teraz własne stanowisko przyjmie Parlament Europejski, w którym sprawę prowadzi Komisja Gospodarcza i Monetarna (ECON), a potem zaczną się negocjacje z rządami. Ostateczny kształt przepisów, a więc i lista podmiotów, które KNF odda Paryżowi, ustali się dopiero w trilogach.

Źródła: wGospodarce.pl / PAP – Domański oddaje Brukseli nadzór nad giełdą i bankami, wGospodarce.pl – Bruksela przejmie nadzór nad giełdą? Domański mówi tak, Do Rzeczy – Centralizacja UE. ESMA przejmuje kontrolę nad giełdami, Eunews – Ecofin curbs ESMA's supervisory powers, Wpis Jacka Saryusza-Wolskiego na platformie X