Volkswagen traci 5,8 mld euro w kwartał. Zarząd chce zamknąć fabryki i zamrozić pensje
Volkswagen zrywa obowiązujące od 1994 roku gwarancje zatrudnienia i chce zamknąć część fabryk w Niemczech, zamrozić płace i skasować premie. Jeśli wtorkowe negocjacje z IG Metall zawiodą, związkowcy zapowiadają strajki.
„Es geht ums Überleben” – chodzi o przetrwanie. Tak prezes Oliver Blume powiedział w wywiadzie dla ZDF o sytuacji koncernu, który w trzecim kwartale 2026 roku zanotował stratę operacyjną 5,86 mld euro. Po dziewięciu miesiącach zysk operacyjny Grupy Volkswagen wyniósł zaledwie 71 mln euro wobec 5,41 mld euro rok wcześniej, czyli spadł o 98,7 proc.
Według wyliczeń analityków branżowych koncern zarabiał w tym roku, z uwzględnieniem pozycji nadzwyczajnych, średnio około 12 euro na każdym dostarczonym aucie. Dyrektor finansowy Arno Antlitz przyznał podczas prezentacji wyników w Wolfsburgu, że presja rynkowa nie zostawia firmie czasu na zwłokę.
„Katalog grozy” zamiast paktu zatrudnienia
Pakiet oszczędnościowy trafił 19 listopada do przedstawicieli załogi. W zakładach od razu nazwano go „katalogiem grozy” (Katalog des Grauens). Zarząd chce zamrozić stawki płac zasadniczych (Nullrunde) w latach 2027 i 2028 oraz odejść od sztywnego 35-godzinnego tygodnia pracy na rzecz elastycznego wydłużania czasu pracy bez dodatkowego wynagrodzenia.

Lista jest dłuższa. Obejmuje likwidację miesięcznego dodatku taryfowego w wysokości 167 euro, skasowanie taryfowego wynagrodzenia dodatkowego (T-ZUV), które wynosi 27,5 proc. miesięcznej pensji, rezygnację z nagród jubileuszowych, cięcie odpraw i zniesienie płatnych 20-minutowych przerw w systemie trzyzmianowym.
Thorsten Gröger, szef okręgu IG Metall Dolna Saksonia i Saksonia-Anhalt, oświadczył: „Zarząd VW wbija swoim pracownikom nóż w plecy. Zamiast przedstawić zrównoważoną koncepcję przyszłości, podkłada ogień pod układy zbiorowe i chce przerzucić koszty błędów menedżerskich na barki załogi. To katalog grozy, na który nigdy nie będzie naszej zgody”.
Fabryki w Niemczech i spór o Słowację
Po raz pierwszy w powojennej historii koncernu zarząd zerwał obowiązujący od 1994 roku pakt bezpieczeństwa zatrudnienia (Zukunftspakt), który wykluczał zwolnienia grupowe. Do likwidacji lub głębokiej redukcji mocy typowane są co najmniej dwa–trzy niemieckie zakłady. Wśród możliwych lokalizacji wymienia się Emden, Zwickau, Osnabrück, Drezno i Hanower.

W sieci krąży informacja o natychmiastowym zwolnieniu 100 tys. osób. Zarząd szacuje, że redukcja 100 tys. etatów do 2030 roku dotyczy całej grupy, która zatrudnia ponad 680 tys. ludzi, i ma nastąpić głównie przez odejścia na emeryturę oraz brak naborów. Spór taryfowy obejmuje bezpośrednio od 120 do 130 tys. pracowników niemieckich zakładów macierzystych, gdzie cięcia mogą dotknąć od 15 do 30 tys. stanowisk.
Mówi się też o zagrożeniu dla fabryki na Słowacji. Zakład Volkswagen Slovakia w bratysławskiej dzielnicy Devínska Nová Ves należy do najbardziej rentownych w grupie. Produkuje Porsche Cayenne, Audi Q7 i Q8, Volkswagena Touarega, a także Passata i Škodę Superb. Według szkicu źródeł plany zamykania fabryk montażowych dotyczą wyłącznie Niemiec, choć presja kosztowa dotyka słowackich poddostawców i zakładów podzespołów.
Daniela Cavallo, przewodnicząca Generalnej i Koncernowej Rady Zakładowej, zapowiedziała opór: „Załoga czuje się bezczelnie oszukana. Przez dziesięciolecia fundamentem sukcesu Volkswagena było wspólne, odpowiedzialne rozwiązywanie konfliktów. Teraz zarząd jednostronnie wybiera kurs na zderzenie czołowe. Jeśli nie opamięta się przy stole negocjacyjnym, spotka się z oporem, jakiego ten koncern nie widział od pokoleń”.
Większość straty to odpisy księgowe
Kwartalna strata 5,86 mld euro w dużej części nie oznacza wydanych pieniędzy. Łączne obciążenia nadzwyczajne sięgnęły 8,7 mld euro. Z tego 6,4 mld euro to obniżenie wyceny bilansowej marki Porsche, a około miliarda euro pochłonęły odpisy na aktywach joint venture w Chinach.

Po oczyszczeniu z jednorazowych przeszacowań zysk operacyjny po dziewięciu miesiącach wyniósł 8,8 mld euro przy przychodach 233,38 mld euro. Daje to rentowność sprzedaży na poziomie 3,8 proc. Związki zarzucają zarządowi, że skumulował odpisy w jednym kwartale, by wywołać atmosferę zagrożenia i łatwiej przeforsować cięcia płac.
Problem jest jednak realny. Fabryki Volkswagena w Europie produkują według szacunków o około 500 tys. aut rocznie mniej, niż wynosi ich próg rentowności. To luka porównywalna z mocami dwóch dużych zakładów.
Chiny i unijne normy emisji
Drugi problem to sprzedaż w Chinach, które przez trzy dekady dawały niemal połowę globalnych zysków grupy. Po dziewięciu miesiącach 2026 roku dostawy Volkswagena spadły tam o 30,2 proc., do 1,38 mln sztuk. W samym trzecim kwartale spadek wyniósł 38,5 proc., do 405,8 tys. aut. Lokalni producenci, jak BYD i Geely, oferują tańsze i nowocześniejsze modele, wypychając zachodnie marki z segmentu masowego i uderzając także w Porsche i Audi.
Krytycy polityki klimatycznej UE, wśród nich inwestor Jakub Mościcki, widzą w kryzysie skutek unijnych norm emisji spalin oraz opłat i kar emisyjnych, które traktują jak podatek. Ich zdaniem koncerny musiały wpompować dziesiątki miliardów euro w elektromobilność, choć w Europie brakuje popytu na drogie auta na prąd. To ocena komentatorów, a nie ustalenie z raportu koncernu.
Negocjacje w Emden i groźba strajków
Rozmowy taryfowe w zakładzie w Emden zaczynają się we wtorek 24 listopada. Stawką jest nie tylko poziom wynagrodzeń, ale też model niemieckiej społecznej gospodarki rynkowej (Soziale Marktwirtschaft).
Dolna Saksonia ma 20 proc. praw głosu w Volkswagenie, a na mocy specjalnej ustawy (VW-Gesetz) może zawetować decyzję o zamknięciu fabryki. Premier landu Stephan Weil zasiada w radzie nadzorczej i jest pod presją pracowników wychodzących na ulice.
Z końcem listopada wygasa obowiązek zachowania pokoju społecznego (Friedenspflicht). Jeśli rozmowy w Emden zakończą się fiaskiem, IG Metall zapowiada falę strajków ostrzegawczych, która może sparaliżować linie montażowe od Hanoweru po Zwickau.
Źródła: Handelsblatt – Volkswagen: IG Metall und Betriebsrat sprechen von einem „Katalog des Grauens“, Der Spiegel – VW legt Tarifforderungen vor: Konzern setzt auf mehr Arbeit für weniger Geld, Volkswagen Group – Interim Reports and Results