Dziwne zachowanie wirnika

PAP/r.w. | wtorek 28 marca 2006 16:28

Obserwacja wielokrotnego obracania prostego wirnika osadzonego w łożyskach umocowanych w jarzmie wskazuje, że im więcej razy się go obraca, tym dłużej może się on kręcić swobodnie, zanim wytraci energię i w końcu zatrzyma się, choć teoretycznie powinien za każdym razem obracać się tak samo długo. Do takich wniosków doszli naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu w Opolu.

Wyniki swoich eksperymentów opublikowali w kwartalniku "Journal of Technical Physics".

Rotor pamięta wcześniejsze obroty?

"Okazuje się, że rotor (wirnik) niejako +pamięta+ poprzednie swoje obroty i im więcej ich wykona, tym dłużej będzie się kręcił po puszczeniu go swobodnie. Efekt ten jest jeszcze bardziej widoczny wówczas, kiedy zmienia się kierunek obrotu, czyli kręci wirnikiem raz w lewo, raz w prawo" - wyjaśnia fizyk, Jerzy Mazur, jeden z autorów artykułu.

Eksperyment przeprowadzono z użyciem wirnika osadzonego w łożyskach (czyli żyroskopu umocowanego w jarzmie). Żyroskop to przyrząd mechaniczny, w praktyce stosowany głównie jako stabilizator. W najprostszej postaci jest to ciężkie koło, wirujące wokół osi. Takiego właśnie urządzenia, nazywanego żyroskopem o jednym stopniu swobody, użyto w omawianym doświadczeniu.

Polegało ono na rozpędzaniu dysku do pewnej ustalonej prędkości, a następnie puszczaniu go swobodnie, aby tarcie w łożyskach sprawiło, że urządzenie samo się zatrzyma. Komputerowo mierzono częstotliwość i czas ruchu do momentu zatrzymania.

Teoretycznie, jeśli za każdym razem rozpędzi się rotor do tej samej częstotliwości, a następnie puści się go swobodnie, powinien zawsze zatrzymać się po tym samym czasie. Uzyskiwane wyniki są jednak inne.

"To bardzo proste doświadczenie - z zakresu podstaw fizyki, jaką jest mechanika klasyczna. Pokazało ono jednak zaskakujące zjawisko: gdy wprawia się wirnik w ruch w tym samym kierunku, za każdym razem czas swobodnej rotacji jest tylko trochę inny. Ale czas swobodnego ruchu wydłuża się znacznie (kilkakrotnie) wówczas, kiedy zmienia się kierunek obrotu, czyli kręci wirnikiem raz w lewo, raz w prawo. Po pewnym czasie rotor obraca się wielokrotnie dłużej niż za pierwszym razem. Co oznacza, że opór ruchu rotora systematycznie maleje. Rotor ma inny czas ruchu dla każdego z kierunków ruchu. Szczególnie jest to widoczne w kilku początkowych doświadczeniach" - tłumaczy Jerzy Mazur.

Normalny efekt zużycia?

Eksperymentatorzy robili 10-minutowe przerwy między kolejnymi pomiarami, aby wystudzić łożyska i w ten sposób zapewnić jednakową temperaturę łożysk dla każdego doświadczenia.

Następnie przeprowadzono drugą serię pomiarową, aby upewnić się, że nie są to efekty zmian sił tarcia w łożyskach, spowodowanych wyrobieniem się mechanizmu.

"Oś rotora podczas pomiarów była ustawiona pionowo, a więc pracowało głównie łożysko dolne, bo było obciążone całym ciężarem wirnika. Po pierwszym pomiarze obrócono jarzmo z wirnikiem tak, aby dolne łożysko znalazło się u góry i po zrobieniu pięciu pomiarów obrócono jarzmo jeszcze raz oraz zrobiono serię pomiarów. Dolne łożysko (obciążone całym ciężarem wirnika) dla pierwszego i siódmego pomiaru było górnym łożyskiem podczas pomiarów od drugiego do szóstego, a więc było znacznie mniej obciążone. Jeżeli za obserwowane różnice oporów ruchu byłoby odpowiedzialne tylko tarcie łożysk, to czasy ruchu wirnika podczas pierwszego i siódmego pomiaru powinny się niewiele różnić. Tymczasem czas ruchu podczas siódmego pomiaru był 3,6 razy dłuższy od czasu ruchu pierwszego pomiaru. Nie są to więc zmiany wartości sił tarcia" - podkreśla autor doświadczenia.

Jak - nikt nie wie!

"Nie umiemy wyjaśnić przyczyny tego zjawiska. Ujawniliśmy efekt doświadczenia i teraz teoretycy się nad tym głowią. Ale może to zmienić myślenie na temat podstaw mechaniki. Przeprowadzaliśmy te doświadczenia przez kilka lat na różnych żyroskopach i zawsze uzyskiwaliśmy ten sam efekt. Dokonaliśmy około 250 tys. pomiarów" - zaznacza Mazur.

W rozmowie z PAP dziekan Wydziału Chemii UJ prof. Leonard Proniewicz potwierdził, że efekt zaobserwowany przez zespół Jerzego Mazura jest widoczny. Dodał jednak, że na obecnym etapie badań nie można sformułować spójnej teorii, która tłumaczyłaby to zjawisko.

Autorzy doświadczenia chcieliby, aby także inni fizycy zaczęli badać ten problem, ponieważ zrozumienie natury odkrytego przez nich zjawiska może spowodować przełom technologiczny. Ich zdaniem, być może pozwoli to rozwiązać takie problemy, jak np. często obserwowany nagły wzrost temperatury wskutek tarcia w turbogeneratorach (turbinowych generatorach prądu elektrycznego), co z reguły kończy się awarią.

Badania były prowadzone w Zakładzie Fizyki Chemicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego w ramach kontraktu naukowo-badawczego zawartego przez zespół Jerzego Mazura z rektorem ds. badań naukowych UJ, prof. Marią Nowakowską.

pamiec rosnacego-ksztaltujacego sie pola jakiego ...
teodor santarius 21-02-2010 20:42

Czy istnieją przesłanki, że z tak trwonionego czasu może ...
dłubek 02-02-2010 12:45

w przypadku każdorazowej zmiany bieguna wirnika efekt ...
mruzik 29-11-2009 13:43

czy w przypadku zmiany łożyska bezpośrednio po każdym ...
mruzik 29-11-2009 13:33

jest pomiedzy wirnikiem w żyroskopie a innymi częściami ...
Artur 25-11-2009 23:17

zwolennicy free energy,albo badacze zjawisk ...
wynalazca rubin 06-08-2009 22:09

Naprawdę problem niegodny naukowców. (Były ...
s.palka@chello.pl 14-06-2009 19:36

Należy zastosować łożyska magnetyczne które nie mają żadnego ...
jasiekbo@wp.pl 30-11-2008 18:53

Gdybyście Panowie fizycy od razu wstawili swoje łożysko do ...
gospel 20-09-2008 93:75

napewno coś otym wie. patrz ...
yeno 12-07-2008 17:01

TO działa na zasadzie "living energy ...
JB 30-04-2008 19:00

niby studzono.. ale i tak przy dluzszym tarciu wytworzy sie ...
zaspana 17-02-2008 23:44

Ponieważ zainteresował mnie ten temat z uwagi na to, iż nie ...
Henryk Pławski 09-11-2007 23:14

1) Być może należałoby wyeliminować ewentualny wpływ ...
Magnitudo 23-09-2007 12:34

http://e345c523b1324b11339c0117f7babfbb-t.ojuevn.org <a ...
Antonio 01-09-2007 21:57

Wszystkie części maszyn które ze sobą współpracują(również ...
Adam 03-06-2007 71:75

A o docieraniu się łożysk Panowie profesorowie ...
jura 03-06-2007 45:64

PRzyszlosc to wirowanie i magnesy !! Wyobrazscie sobie ...
natura 17-02-2007 19:52

-Tem GENjalNY??? Czytałem toTO już kiedyś ale...dopiero ...
ŚWITaNIE?C! 20-08-2006 20:60

-Tem GENjalNY??? Czytałem toTO już kiedyś ale...dopiero ...
ŚWITaNIE?C! 20-08-2006 20:20

-Tem GENjalNY??? Czytałem toTO już kiedyś ale...dopiero ...
ŚWITaNIE?C! 20-08-2006 15:93

Ziemia nie jest w ksztalcie pilki okraglej, w kazdej ...
vardhaman 10-08-2006 20:27

W opisie podano, że wykluczono zużycie łożysk i musi to ...
Piotr 15-07-2006 70:91

Mialem ten sam problem z dynamem w rowerze marki ...
zeus 29-04-2006 50:42

Witam wszystkich, bardzo zainteresowal mnie powyzszy ...
Freestyler 25-04-2006 14:50

Musieli coś takiego wymyślić, aby dostać granty na kolejne ...
Stefan 23-04-2006 11:22

wyniki trzeba ten eksperyment powtarzać w nieskończoność i ...
Rotten 02-04-2006 74:35

Heh, bardzo ciekawie zaczelliście o ty, pisac kolego :) Czy ...
ziach@wp.pl 29-03-2006 42:44

Pomijając efekty dotyczące tarcia oraz zestawienia układu, ...
digicho 29-03-2006 15:91

Skunksy typu Einsteina dokonali przewrotu w fizyce i mimo ...
digicho 28-03-2006 23:23